| 27
Mayıs 1920 |
"Garbi
Trakya Muvakkat Hükümeti"nin Gümülcine Hamitli Kasabası'nda
kurulması.
-
Hükümet
Başkanı Peştireli Tevfik
-
2.
Başkan ve Adliye Bakanı Gümülcine Müftüsü Bekir
Sıtkı
-
Dışişleri
Bakanı Edirneli Mahmut Nedim
-
İçişleri
Bakanı Hasan Tahsin (Tüten)
-
Vakıflar
Bakanı Mustafa
-
Silahlı
Kuvvetler Komutanı Fuat (Balkan)
-
Komutan
Yardımcısı Teğmen Fahri (Org. Özdilek)
-
Bulgar
Üye Vangel Yorgiyef, Dr. Doçkof
|
| 25
Haziran 1921 |
Genelkurmay
Başkan Vekili Fevzi
(Çakmak) Paşa' nın Doğu ve Batı Trakya'da yapılacak
faaliyetleri düzenleyen bir direktif vermesi.
Direktifin Batı Trakya ile ilgili kısımları:
-
Batı
Trakya ve Makedonya bölgesinde fiili hareketleri
ve ayaklanmayı, bağımsız olarak Fuat (Balkan) Bey
idare edecek ve çalışmalarını planlama ve uygulamada
tamamen serbest olacak.
-
Trakya
heyetine verilen ödeneğin büyük kısmı Fuat Bey'
e tahsis edilecek (5.000 lira verilir).
-
Yunan
silahlı kuvvetleri, mümkün olduğu kadar, Anadolu
dışında tespit ve meşgul edilecek.
-
Bunu
sağlamak için, Bulgarlarla da işbirliği ile çok
sayıda çete kurulacak, çetelerle baskın ve tacizler
yapılacak.
-
Yunan
idaresi yerine, yerli halkın kurduğu muhtar bir
hükümet idaresi propaganda edilecek.
|
| Temmuz
1921 |
TBMM.
Hükümeti'nin Batı Trakya'daki mücadele hareketine ayda
1500 lira ödenek göndermeye başlaması (Harcama yetkisi
Fuat Balkan'dadır).
|
| Eylül
1921 |
Fuat
Balkan'ın, Batı Trakya'daki Yunanlılara Bulgaristan
üzerinden akınlara başlaması.
Akınlarla trenler havaya uçuruldu; köprüler, tüneller,
demiryolları, telgraf hatları tahrip edildi; Rum köylerine
ve askeri konvoylara baskınlar yapıldı. Bunu karşısında
Yunanlılar, bölgenin kontrolünü sağlayabilmek için daha
fazla kuvvete ihtiyaç duydular ve 3 tümeni buraya bağladılar.
Böylece Batı Trakya'daki mücadele, Anadolu'daki Milli
Mücadele'ye katkı sağlamış oldu.
|
| 25
Nisan 1922 |
İstanbul'da
Garbi Trakya Müdafaai Hukuk Cemiyeti'nin kuruluşu.
Amacı, Meriç ile Ustruma nehirleri arasında kalan
bölgenin geleceğinin, halkın oyuna başvurularak belirlenmesini
sağlamak.
|
| 15
Mayıs 1922 |
Batı
Trakya Müdafaai Hukuk Cemiyeti'nin Ankara Hükümeti'ne
muhtırası:
"Batı Trakya'nın geleceği halkının oyuna başvurarak
belirlenmelidir. Bu bölgede Koşukavak, Eğridere, Kırcaali,
Sarı Şaban kazalarında Türk'ten başka bir unsur yoktur.
Gümülcine, İskeçe, Ahiçelebi, Drama, Kavala, Nevrekop'da
da yüzde seksenden fazla yoğun bir Türk çoğunluğu vardır.
Meriç'le Ustruma arasındaki Türk çoğunluğu yüzde yetmişi
bulmaktadır. Toprağın yüzde seksen beşi Türklerin elindedir.
Misaki Milli Batı Trakya'yı unutmamıştır...Milli Hükümet,
Batı Trakya için nüfuzunu daha fazla kullanmalıdır."
|
| 20
Haziran 1922 |
Trakya
Yurdu Cemiyeti'nin kurulması.
Amacı, Trakyalıları ve Trakya dostlarını, Trakya'nın
kurtarılması davası etrafında toplamaktır. 22 Ağustos
1922'de Isparta'da da bir şubesi açılır.
|
| 10
Eylül 1922 |
Genelkurmay
Başkanı Fevzi
Paşa'nın (Çakmak), Fuat Balkan'a akınların artırılmasını
isteyen direktifi.
" Anadolu'da düşmanı mağlup ve perişan ettik...Yunanistan'ın
yıkılması için evvelce size yazdığım esaslar içinde
daha çok faaliyete geçmeniz uygun olur. Ağustos ödeneğiniz
de dahil olduğu halde bütün ödeneğinizi gönderdim. Derhal
Batı Trakya'da ve Makedonya'da, her tarafta düşmanın
demir yollarına, askeri birliklerine daha çok hücum
ve baskınlar yapınız...Çalışmalarınızdan günü gününe
ayrıntılı bilgi isterim."
|
| Kasım
-Aralık 1922 |
Batı
Trakya'da Yunanlılara karşı baskın ve pusuların artması;
-
03
Kasım; Dedeağaç kuzeyindeki Yunan karakollarına
baskın.
-
19
Kasım; Kozluköy civarında bir trene baskın ve telgraf
hatlarını tahribi.
-
21
Kasım; 3ncü Yunan Tümeni 6ncı Alay bölgesinin basılarak,
yaklaşık 500 Yunan askerinin yok edilmesi.
-
22
Kasım; Yedekli- Merhametli arasında demiryolu köprüsü
tahribi.
-
26
Kasım; Dedeağaç-Hırka istasyonunda askeri trene
baskın; İskeçe- Yassıören'de bir askeri birliğe
gece baskını.
-
03
Aralık; Drama civarındaki telgraf hatlarının tahribi.
-
06
Aralık; Drama kuzeyinde askeri birliğe baskın; Demirbeyli
İstasyonu'na baskın.
-
15
Aralık; Dedeağaç bölgesindeki hat muhafızlarına
taarruz ve hareket halindeki trene baskın. Serez
bölgesinde Yunan birliklerini taciz, ulaştırma hatlarının
kesilmesi.
|
| 1923 |
Türk
akıncı müfrezelerinin baskın ve pusularını sürdürmesi.
-
10
Ocak 1923; Dedeağaç kilisesi yakınındaki askeri
çadırlı ordugaha ateşli baskın, bir trene ateş açılması.
-
18
Ocak 1923; Doğu Trakya'nın Türk kontrolüne geçmesi
üzerine buradan göç eden ve Dedeağaç - Durmuşlu
köyüne yerleşen Rum göçmenlere taciz ve göçmenlerin
kaçırılması.
-
24
Ocak 1923; Gümülcine - Bademli köyündeki askeri
barakaların baskınla yakılması, askerlerin öldürülmesi;
Kara kasabasındaki 12nci Yunan Tümeni karargahına
el bombası ile saldırı.
-
28
Ocak 1923; Demir beyli istasyon bölgesindeki telefon
ve telgraf hatlarının tahribi.
-
27
Mart 1923; Meriç kıyısında askeri yığınak yapan
kuvvetlerin Gümülcine'deki karargahına top ateşi.
-
04
Nisan 1923; Gümülcine'de daha önce belirlenen hedeflere
35 mermilik top atışı.
-
23
Nisan 1923; Dedeağaç-Gümülcine arasındaki Çobanyolu
istasyonu bölgesinde bir tren katarının dinamitle
havaya uçurulması; Şapçı Türk köyüne yerleşmiş Rum
göçmenlerin uzaklaştırılması.
-
14
Mayıs 1923; Kayacık ve Başkilise köylerine yerleşen
20nci Yunan alayına top ateşiyle baskın.
-
15
Mayıs 1923; Sofulu güneyindeki köylere yerleşen
Rum göçmenlerin uzaklaştırılması.
-
20
Mayıs 1923; Yunan askerlerinin gasp ederek Rum göçmenlere
verdiği 4.000 koyunun kurtarılması, sahiplerine
verilmesi.
-
31
Mayıs 1923; İskeçe bölgesinde, 24ncü Yunan alayının
komuta heyetine pusu ve heyetin yok edilmesi.
|
| 18
Temmuz 1923 |
Genelkurmay
Başkanı Fevzi
Paşanın yapılan hizmetlerden dolayı, Fuat Balkan'ın
şahsında, Batı Trakyalılara teşekkür ve takdir mesajı
göndermesi:
"Rumeli'deki kardeşlerimizin yabancı boyunduruğundan
kurtulma emeli ve vatan severlik duygusuyla etrafınızda
toplanarak, aylardan beri mücadele eden kahramanlarımıza,
doğu barışının gerçekleşmesi dolayısıyla, vatanın en
kalbi şükran ve takdirlerini bildirmeyi bir vazife sayıyorum.
T.B.M.M' nin ön inceleme ve onayına sunulan anlaşmanın
gerçekleşmesinde, hiç şüphesiz herkesten ziyade O kahramanların
hizmet ve gayretleri etkili olmuştur... Yeni Türkiye
devletinin temelleri onların, terleri ve kanlarıyla
kurulmuş ve sulanmıştır."
|
| 20
Temmuz 1923 |
Mudanya
Mütarekesi sonrasında Doğu Trakya'yı TBMM Hükümeti adına
devralan Trakya Fevkalade Komiseri Refet
(Bele) Paşanın, Fuat Balkan'a; Batı Trakya'daki
mücadelenin durdurulması, milli müfrezelerin dağıtılması,
subayların Türkiye'ye gönderilmesi ile Ağustos ayından
sonra ödenek gönderilmeyeceğini bildirmesi.
Batı Trakya Muvakkat Hükümeti'nin söndürülmesine,
600 silahlı kişiden oluşan müfrezenin 4 yıllık mücadeleden
sonra terhisine başlanması.
|
| 24
Temmuz 1923 |
Lozan Barış Antlaşması'nın
imzalanması
Ankara Hükümeti tarafından Lozan'a giden Türk heyetine
verilen direktif :
- Doğu Trakya'da
1914 hududunun elde edilmesine çalışılacaktır.
- Batı Trakya için
Misak-ı Milli' nin ilgili maddesi (plebisit ile geleceğinin
belirlenmesi ) gerçekleştirilecektir.
Antlaşmanın bölge
ilgili sonuçları:
- Batı Trakya Yunanistan'a
bırakılır.
-
Türkiye'ye
Meriç Nehri'nin batısından sadece Karaağaç verilir
. Daha önce Meriç Nehrinin 2 Km. doğusundan geçen
hudut nehrin talveg hattına kaydırılır.
-
Batı
Trakya'daki Türkler ,Türkiye ile Yunanistan arasında
yapılacak nüfus mübadelesinin dışında tutulur. Ancak
görüşmelerde, Mesta-Karasu ile Meriç Nehri arası
Batı Trakya olarak kabul edildiğinden, Mesta ile
Ustruma Nehirleri arasında kalan Kavala, Drama,
Serez bölgelerindeki Türkler mübadeleye tabi olur
ve Türkiye'ye gelirler.
|
| Ağustos
1923 |
Batı
Trakya Milli mücadelesine silahla katılmış 300 kahramana,
Bakanlar kurulu kararı ile Edirne ve Kırklareli'nden
ev ve dükkan verilmesi, hayat ve geleceklerinin güvenceye
alınması.
|
| 05
Kasım 1923 |
Batı
Trakya Muvakkat Hükümeti üyelerine, İstanbul'dan ev
verilmesi.
Hükümet Üyeleri Yunan işgalini reddettikleri için
20 Temmuz 1923'den sonra İstanbul'a gelmek zorunda kalırlar.
Mal varlıklarına Yunanlılar el koyar. Tekrar dönüşleri
mümkün olmadığı için Fevzi Paşa'nın isteği ile kendilerine
gayri menkul verilir.
|
| 19
Eylül 1924 |
Batı
Trakya M. H. Cemiyetinin Sovyetlerden yardım istemesi.
Lozan Barış Antlaşması ile plebisit yapılmasını
sağlayamayan Cemiyet, İhtilalci tedbirlere başvurulmasını
kararlaştırır. Gizli bir program hazırlar. Sovyetlerle
ilişki kurar, onlardan 10-15 bin kişilik silahlı kuvvet
kurulması ve bu kuvvetin aylık masraflarının karşılanması
için yardım ister. Para istenince Sovyetler ilişkiyi
keserler. Böylece Batı Trakya'yı ihtilal yoluyla kurtarma
düşüncesi de söner.
|