Doğu
Trakya hududunun 1914'teki hudut olarak belirlenmesini
(Meriç batısı, Karaağaç, Dimetoka, Sofulu bölgelerinin
Türkiye'ye verilmesini);
Batı
Trakya'nın geleceği için halkın oyuna başvurulmasını,
istemesi. Görüşmelerde her iki istek de kabul ettirilemez.
01
Aralık 1922
Lozan
Barış Konferansı'nda; İngiliz delegesinin, gündem dışı
olarak, Türkiye ile Yunanistan arasında nüfus mübadelesi
konusunu ortaya atması. İsmet
Paşa'nın "eğer bir nüfus mübadelesi yoluna gidilecekse,
bu mübadele İzmir ve İstanbul'u da içine almak üzere
Türkiye'nin bütün Rum nüfusunu kapsamalıdır." görüşünü
savunması. İngiliz delegesinin İstanbul Rum nüfusunun
mübadele edilmemesinde ısrarı üzerine, Türk heyetinin
de Batı Trakya Türklerinin mübadele dışında tutulmasını
istemesi ve bu şekilde karara ulaşılması.
24
Temmuz 1923
Lozan
Barış Antlaşması'nın imzalanması Ankara Hükümeti tarafından Lozan'a giden Türk heyetine
verilen direktif:
Doğu
Trakya'da 1914 hududunun elde edilmesine çalışılacaktır.
Batı
Trakya için Misak-ı
Milli'nin ilgili maddesi (plebisit ile geleceğinin
belirlenmesi) gerçekleştirilecektir. Antlaşmanın
bölge ilgili sonuçları:
Batı
Trakya Yunanistan'a bırakılır.
Türkiye'ye
Meriç Nehri'nin batısından sadece Karaağaç verilir.
Daha önce Meriç Nehrinin 2 km. doğusundan geçen
hudut nehrin talveg hattına kaydırılır.
Batı
Trakya'daki Türkler, Türkiye ile Yunanistan arasında
yapılacak nüfus mübadelesinin dışında tutulur. Ancak
görüşmelerde, Mesta - Karasu ile Meriç Nehri arası
Batı Trakya olarak kabul edildiğinden, Mesta ile
Ustruma Nehirleri arasında kalan Kavala, Drama,
Serez bölgelerindeki Türkler mübadeleye tabi olur
ve Türkiye'ye gelirler.
24
Temmuz 1923
Batı
Trakya Türklerinin Lozan Barış Antlaşmasına göre statüleri
-Milli değil, dini azınlık statüsündedirler. Antlaşmaya
göre adlandırılmaları "müslüman azınlık" tır.
- Hakları, Antlaşma'nın Azınlıkların Korunması bölümünde,
37-45 nci maddelerde belirlenmiştir
- Özetle:
Yaşam
ve özgürlük hakkı. (md. 38)
Dini
ibadet özgürlüğü. (md.38)
Dolaşım
ve göç hakkı. (md. 38)
Yuttaşlık
hakları ve siyasal haklar. (md. 39)
Yasalar önünde eşitlik
hakkı. (md. 39)
Kamu
hizmet ve görevlerine kabul, yükseltilme, onurlanma,
çeşitli meslek ve iş kollarında çalışma hakkı. (md.
39)
Dilediği dili konuşma
hakkı. (md. 39)
Eşit
yurttaşlık hakkı. (md. 40)
Eğitim, din, hayır ve
sosyal kurum alanlarında sınırlı özerklik hakkı. (md.
40)
Okullarda
ana dilde öğrenim görme hakkı; devletin buna kolaylık
gösterme yükümlülüğü, azınlığın da okullarda resmi
dili öğrenme zorunluluğu. (md. 41)
Eğitim din ya da hayır
işleri için devlet, belediye ve diğer bütçelerden
yararlanma hakkı. (md. 41)
Aile
hukuku ve kişisel durumlar ile ilgili sorunların
gelenek ve göreneklere göre çözümlenmesi hakkı.
(md. 42)
İbadet
yerlerinin, mezarlıkların ve öteki din kurumlarının
korunmasını isteme hakkı. (md. 42)
Vakıf,
din ve hayır kurumlarına her türlü kolaylığın sağlanmasını
isteme hakkı. (md. 42)
24
Temmuz 1923
Yunan
Hükûmetinin Lozan hukukuna göre Türk azınlığa karşı
yükümlülüğü: Yunanistan; Batı Trakya Türk azınlığının doğum,
vatandaşlık, dil, ırk ve din ayrımı yapılmaksızın yaşam
ve özgürlüklerinin korunmasını; ibadet serbestliğini;
dolaşım ve göç etme özgürlüğünü; yasalar önünde eşitliğini;
çoğunluğun yararlandığı siyasi ve sosyal haklardan yararlanmasını;
özel hayatta, ticarette, dinde, basın-yayında, kamu
organları ile ilişkiler ve mahkemelerde Türkçe'nin serbestçe
kullanılmasını; Türklerin yardım, din ve sosyal amaçlı
kurumlar ve okullar kurma ve yönetme hakkını; her iki
dilde de eğitim veren ilkokullar kurmayı ve dinî kurum
ve vakıflar için tam himaye sağlamayı kabul etmiştir.