Türk Kurtuluş Savaşı

Trakya- Paşaeli Müdafaa Heyeti Osmaniyesi'nin kuruluşu;
Sivas Kongresi'nden sonra ismi Trakya - Paşaeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti'ne çevrilir. Müdafaa Heyeti Osmaniyesi; merkezi Edirne, amacı Trakya birliğini sağlamak ve bütünlüğünü korumak. Silahla direnmeyi düşünmezler, Wilson prensiplerine sığınırlar. Halkın %85'i Türk olan Batı Trakya'yı Doğu Trakya ile birleştirerek "Trakya Birliği" parolası ile yola çıkarlar. Bunun için bir büyük devletin himayesini kabule hazırdırlar.

Batı Trakya Komitesi'nin kuruluşu.
Teşkilatı Mahsusa'nın telkiniyle İstanbul'daki Batı Trakyalılar tarafından kurulur. Amacı, Yunan ve Bulgar boyunduruğunda olan Batı Trakya'yı kurtarmaktır. Mesta ile Ustruma nehirleri arasındaki Kavala, Drama, Serez bölgesini de ilgi alanına alır. Halkın çoğunluğu Türk olan bölgede Wilson prensiplerine göre plebisit (halk oylaması) yapılmasını ister.

Trakya - Paşaeli Müdafaa Heyeti Osmaniyesi ile Batı Trakya Komitesi'nin anlaşarak birlikte çalışmayı kararlaştırmaları.
Her iki cemiyet, Batı Trakya'nın Yunanlılar tarafından işgaline kadar (27 Mayıs 1920) İstanbul'da birlikte çalışırlar.

Trakya - Paşaeli Müdafaa Heyeti Osmaniyesi'nin basın yoluyla Batı Trakya konusunu gündeme çıkarması;
1912'den beri bölgedeki Bulgar zulmünü, yok etme politikasını yer ve zaman göstererek kamuya duyurmaya başlaması, Batı Trakya'da 40.000 Bulgar, 50.000 Rum'a karşılık 400.000 Türk'ün bulunduğunu kanıtlaması ve ilk kez Batı Trakya geleceğinin plebisit ile belirlenmesi fikrini ortaya atması.

Bulgar Sobranyası'ndaki (Meclisi) Batı Trakya Türk Mebuslarının Sofya'daki büyük devletler temsilcilerine muhtıra vermeleri;
"Batı Trakyalılara, geleceklerini kendilerinin belirlenmesi hakkının verilmesini" istemeleri.

Demiryolu istasyonlarının Yunanlılarca işgali üzerine Trakyalıların İstanbul'da toplanması;
Durumu Hükümet gibi görmediklerini, bunu bir işgal kabul ettiklerini, Trakya'nın parçalanmaz bir bütün ve gerçek sahibinin Türkler olduğunu, gerekirse plebisite razı olacaklarını belirtmeleri ve Yunan askerinin çıkarılmasını istemeleri.

Trakya - Paşaeli M.H. Osmaniyesi'nin İstanbul delegelerinin Arıburnu ve Anafartalar Kahramanı Mustafa Kemal Paşa'yı ziyareti.
Heyet, Mustafa Kemal'den başlarına geçmelerini ister. M. Kemal, parça parça çalışılmamasını, Anadolu'nun bütününün tehlikede olduğunu, tüm Türkiye'nin geleceğini hazırlayacak tek örgütlenmeye gidilmesini tavsiye eder. Ayrıca Doğu ve Batı Trakya davalarının birleştirilmemesini ister. Doğu Trakya, Türk sınırları içinde bulunan bir yurt parçasıdır. Burası, her vasıta ile sonuna kadar savunulmalıdır. Bir antlaşma ile bıraktığımız Batı Trakya'daki Türk çoğunluğunun varlığını ve haklarını, başka yollardan savunmak gerekir, der.

Paris Konferansı'nın Batı ve Doğu Trakya'nın Yunanlılara verilmesini tavsiyeye karar vermesi.
Venizelos, 2 Kasım 1918'de Trakya'nın Yunan olduğunu ileri sürerek İstanbul dahil, bölgenin Yunanistan'a verilmesini ister. Bulgar meclisindeki Batı Trakya Türk mebuslarından birkaçını satın alarak; bunlara, Batı Trakya'nın Bulgar zulmünden kurtarılarak Yunanistan'a verilmesini belirten demeçler verdirtir.

Paris Konferansı'nın, 01 Mart tarihli Trakya kararını ertelemesi, Trakya'nın geleceğinin Osmanlı ve Bulgar barış anlaşmaları görüşülürken ele alınmasını kararlaştırması.

Trakya- Paşaeli Müdafaai Hukuk Heyeti Osmaniyesi Cemiyeti'nin, Trakya'nın Türklüğünü kanıtlamak için broşür yayınlaması.
Yunan Başbakanı Venizelos'un, Trakya Yunan'dır, iddiasına yanıt vermek üzere hazırlanır. Trakya; nüfus, arazi, kültür, uygarlık, tarih ve ırk yönünden incelenir; Batı ve Doğu Trakya'nın çok eski tarihlerden itibaren Türk olduğu kanıtlanır.
Sonucu şöyle bağlanır:
"Türklüğü kendinize düşman etmeyiniz. Bugünden ziyade yarını düşününüz. Yarın da biz bize kalacağız.".

Trakya- Paşaeli M.H. Osmaniyesi'nin, haklarını korumak için Paris Barış Konferansı'na heyet göndermesi.
Heyete verilen talimatta; Batı ve Doğu Trakya'nın İngiltere'nin himayesi altında bağımsızlığının istenmesi, yer alır.
Atatürk, bu yaklaşımı, "hedeflerinin bir Trakya Cumhuriyeti teşkili olduğu anlaşılıyordu" diye değerlendirir.
Heyet, Paris için vize alamadığından Temmuz 1919'da Roma'dan geri döner.

Batı Trakya'dan bir heyetin, Balkan ve Birinci Dünya Savaşları'nda Batı Trakya'da önemli hizmetler yapan Fuat Balkan'ı, Karamürsel'de ziyaret ederek, yine başlarına geçmesini istemeleri, göreve davet etmeleri.

Fuat Balkan'ın, Harbiye Nazırı Müsteşarı Albay İsmet (İnönü)'ye, Batı Trakya'da gizli teşkilat kurarak çalışma konusunun uygunluğunu danışması, uygun görüldüğü taktirde talimat verilmesini istemesi.
Albay İsmet'in; Çolak Kemal, Galatalı Şevket, Kara Vasıf ve istihbarat müdürü Albay Seyfi ile yaptığı toplantıda, Batı Trakya'da mücadele yapılmasına karar vermeleri, bu işe F. Balkan'ı görevlendirmeleri, örtülü ödenekten 4.000 lira vermeleri.
Verilen görev; halkı Yunanlılara karşı tahrik etmek, Müdafaai Hukuk Cemiyeti kurmak, gerekirse bir hükümet kurmak, Bulgarlarla işbirliği yapmak.

Yüzbaşı Fuat Balkan'ın, 18 kişilik müfrezesi ile Batı Trakya'ya geçişi; gerilla harekatı hazırlıklarına başlaması.
Müfrezede üç Bulgar çeteci de vardır. Bulgarlarla ortak hareket edilmektedir.
Müfreze Batı Trakya'lı Türklerin de katılımıyla büyür. Amaç, Yunan işgali olduğunda vur-kaç taktiği ile zarar verdirmektir.Müfreze; zaman içinde 600 silahlı kişiye ulaşır. 05 Haziran 1919'dan 20 Temmuz 1923'e kadar dört sene kırk beş gün faaliyette bulunur. Çarpışmalarda 40'ı Türk, 40'ı Bulgar olmak üzere 80 şehit/ ölü verir.

Mustafa Kemal'in Amasya'dan, Edirne'deki Kolordu Komutanı Cafer Tayyar'a, Anadolu Milli Mücadelesi ile birlikte çalışmalarını istemesi.
"Anadolu ve Trakya'daki tüm cemiyetleri birleştirmek ve Anadolu ve Rumeli vilayetleri delegelerinden kuvvetli bir merkezi heyet teşkil etmek kararlaştırılmıştır. Bu heyet Sivas'ta toplanacaktır. İstanbul'da iken Trakya Cemiyeti üyeleriyle görüşmüştüm. Şimdi zamanı geldi. Derhal teşkilat yapsınlar ve buraya bir iki delege göndersinler. Bunlar gelinceye kadar beni vekil tayin etsinler."

Erzurum Kongresi
- Milli Hudut içinde bulunan vatan bir bütündür. Parçalanamaz.
- İşgale karşı milletçe direnilecek ve vatan savunulacaktır.( Yani savaşılacaktır)
- Manda ve himaye kabul olunamaz.

Mustafa Kemal'in Erzurum Kongresi'ni açış nutkunda, Batı Trakya'nın Bulgarlardan alınarak Yunanlılara verileceğini açıklaması.

Sivas Kongresi
Erzurum Kongresi'nde açık olarak çizilmeyen kurtarılacak ve savunulacak vatan sınırı belirtilir. "İtilaf Devletleriyle mütarekenin imza olunduğu 30 Ekim 1918 tarihinde hudutlarımız içinde bulunan Türk toprakları birbirinden ayrılmaz bir bütündür."
Batı Trakya daha önce elden çıkmış olduğu için Milli Mücadele hedefinin içine alınamaz. Halkın çoğunluğuna güvenilerek, Anadolu'dan destekli mücadele ile ve halk oylaması ile anavatana katılması planlanır.

• Trakya Cemiyeti, Kongre' ye delege göndermemiştir. 06 Ekim 1919'da Kongre kararlarına tamamen katıldıklarını bildirmişlerdir. Ancak uygulamalarında durum farklıdır. Kongre, işgale karşı silahlı mücadeleye, savaşa karar vermiştir. Manda, himaye isteğini reddetmiştir. Trakya'da mücadele değil ikinci yolun tercih edildiği görülüyor. O nedenle koca Doğu Trakya mücadele verilmeksizin 5 günde Yunan işgaline terk edilir. Kongre' de, Trakya ve Anadolu'daki tüm müdafaai hukuk cemiyetlerinin birleştirilerek " Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti" ismi altında faaliyet gösterilmesi kararlaştırılmışken, Trakya'daki cemiyet eski ismini kullanmaya devam eder, ayrıca Sivas'a da uyum sağlamak için, ikinci bir isim olarak Trakya - Paşaeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti ismini de kullanır. Bu isim bile Kongre kararına uygun değildir. Kullanmaları gereken isim: A.R.M.C Edirne şubesidir. Ayrıca ilk amaçları olan Trakya Birliği'nden hiçbir dönemde vazgeçmedikleri görülüyor.

Trakya- Paşaeli Cemiyeti İstanbul şubesi üyelerinin Fransız işgal kuvvetleri komutanı ile görüşüp, anlaştıktan sonra Batı Trakya'ya (Gümülcine'ye) gelmeleri;
Halkı Yunan işgaline hazırlamaya yönelik propaganda yapmaları; Yunan işgalinin Türk çıkarlarına uygun şekilde olacağını, işgale karşı direnmenin zarar verici olduğunu, Anadolu'dan yardım beklenemeyeceğini propaganda etmeleri; bu heyetin Fuat Balkan tarafından 25 Ekim 1919'da Batı Trakya'dan uzaklaştırılması.

Trakyalılar Birliği (Trakyalılar Komitesi)'nin kurulması.
Yunan meclisinde bulunan 6 Türk mebus tarafından Doğu ve Batı Trakya'yı Yunanistan'a katmak amacıyla kurulur.

İstanbul'da faaliyet gösteren Batı Trakya Komitesinin, halk hareketlerini yakından idare etmek amacıyla, Gümülcine'ye gelişi.

Trakya - Paşaeli Cemiyeti'nin; Batı Trakya'nın Bulgar ve Yunan işgaline bırakılacak olmasını İtilaf devletleri nezdinde protesto etmeye ve Batı Trakyalılara davalarında yardım etmeye karar vermesi.

İskeçe' nin Yunan askerleri tarafından işgali.

Bulgarların Batı Trakya'yı boşaltmaya başlaması; Fransız askeri birliklerine devir işi 20 Ekim'de sona erer.

Amasya Mülâkatı
Sivas Kongresi Heyeti Temsiliyesi ile Ali Rıza Paşa Hükümeti temsilcilerinin görüşmesi.
M. Kemal görüşmede, Batı Trakya ile ilgili, Batı Trakyalı Türk göçmenlerin İstanbul hükümetince yerlerine gönderilmesinin sağlanması kararı aldırır. Bu sırada Doğu Trakya'da 40 bin Batı Trakya'lı Türk göçmen vardır.

Trakya - Paşaeli Müdafaa Heyeti Osmaniyesi'nin Sivas Kongresi kararlarını kabulü, Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti'ne katılışı,
İsmini Trakya - Paşaeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti olarak değiştirmesi. Ancak uygulamalarında silahlı mücadele taraftarı olmadıkları görülüyor. Silahlı mücadele kararına Yunan işgalinden 2 ay önce, Mayıs 1920'de varırlar. Ayrıca cemiyetin eski ismini de kullanmayı sürdürürler, iki ayrı cemiyetmiş gibi çalışırlar. İlk cemiyetin amacını terk etmezler.

Gümülcine Kongresi - Tampon Devlet Kurma Kararı
Batı Trakya Komitesi düzenler. Osmanlı devleti parçalanma tehlikesi ile karşı karşıya olduğundan plebisit isteğinin bir sonuç vermeyeceği, bunun yerine bölgedeki Türk, Bulgar ve Yunanlıların katılımı ile tampon bir devlet kurulması kararı verilir. Bu karar Paris Konferansı'na gönderilir. Yunan işgaline karşı silahla mukavemet kabul edilir.

Batı Trakya Umumi Merkezi'nin kurulması.
İtilaf Devletleri arası Muvakkat Batı Trakya Hükümeti zamanında, Gümülcine'de bir Türk tarafından, Batı Trakya'nın Doğu Trakya ve Türkiye ile her türlü ilgisini kesmek ve Batı Trakya'da Fransız mandasını sağlamak için kurulur.

V. Büyük Edirne Kongresi
Yunan işgaline karşı Doğu Trakya'nın savunulmasına karar verilmesi ve askeri hazırlıkların başlatılması.Kongrenin ve Trakya - Paşaeli Cemiyeti'nin Doğu ve Batı tüm Trakya'yı temsil ettiğinin belirtilmesi.