Yeni Yunan Anayasasının kabulü.
Batı Trakyalı Türklerin maruz kaldıkları sistematik baskı, ayrımcılık ve insan hakları ihlâllerinin anayasadaki karşılıkları:

• Bütün Yunanlılar kanun önünde eşittir. (md. 4.1)

• Yunan vatandaşlığının kaybettirilmesi, ancak başka bir vatandaşlığın isteğe bağlı olarak kazanılması veya yabancı bir ülkede, ulusal çıkarlara aykırı bir hizmet üstlenilmesi halinde, kanunla daha ayrıntılı olarak belirtilen şartlar altında ve yöntemlerle mümkündür (md. 4.3).

• Herkes, ... serbestçe kişiliğini geliştirme ve ülkenin sosyal, ekonomik ve siyasi hayatına katılma hakkına sahiptir (md. 5.1).

• Herkes, milliyet, ırk veya dil, din ve siyasi inanç farkı gözetilmeksizin hayat, şeref ve özgürlüğünün tam olarak korunması hakkına sahiptir (md. 5.2).

• Her Yunanlının ülke içinde dolaşım ve ikametini, ülkeden çıkış ve girişini kısıtlayıcı münferit idari önlemler yasaktır (md. 5.4)

• Basın hürdür, sansür ve önleyici diğer bütün tedbirler yasaktır (md. 14.2).

Anayasanın bu hükümlerine göre Türk azınlığa yönelik baskı, taciz, ayrımcılığın sona ermesi gerekir. Demokratik, hukuk devletinin gereği budur. Ancak anayasanın Türklere uygulanmadığı görülüyor.

"ANTİKAS" örgütünün ortaya çıkışı ve Türkleri ölüm tehdidiyle tacize başlamaları.
Gönderilen mektupların içeriği:
" ... Türk
Öleceksin.
Antikas EAOXh örgütünün üyeleri sizi listesine dahil etmiş bulunmaktadır. Pis köpek, bugünden itibaren 90 gün içinde gebereceksin. Seni izlemekte olan örgütümüzün bir üyesi, kellene bir kurşun sıkacaktır. Seni artık hiçbir şey kurtaramaz. DÜŞÜN ve KARAR ver. Hain Attila'nın amansız cezalandırıcısı ve Elen Trakyası'nın sadık bekçisi ANTİKAS EAOXh. "

Batı Trakyalı Türklere, binalarına, camilerine yapılan saldırıların en yoğun olduğu yıl.

Dedeağaç ve Susurluk Türk okulları ile Miri Köyü camisinin yakılması.

Azınlık Okullarında sadece Selanik Özel Pedagoji Akademisi mezunlarının öğretmenlik yapmasını öngören 695 sayılı yasanın çıkışı.

Batı Trakya azınlık okullarına ilişkin 694 sayılı yasanın çıkışı.
Azınlık okulları yönetiminin Cemaat Yönetim Kurullarından alınıp valilere verilmesi.

Bakanlık kararnameleri ile Türk okullarındaki Türkçe ders ve dersliklerinin azaltılması.

Gümülcine Belediyesi'nin, Türkçe yer isimlerinin kullanılmasının kanunen yasak olduğunu, uymayanların sert biçimde cezalandırılacağını duyurması.

Türklerin eğitim, sosyal ve kültürel gelirlerini sağlayan vakıfların yönetimlerinin valiliklere devredilmesini öngören bir yasa tasarısının meclis gündemine alınması.

"Azınlık Yüksek Kurulu" kurulması.
Olayların zorlaması ile doğan, resmi olmayan, fiili ve gönüllü bir örgütlenmedir. Gün geçtikçe artan sorunlara ortak çare üretmek ve ortak tepki koymak amacıyla doğmuştur. Kurul üyeleri; eski ve yeni müftüler, milletvekilleri, dernek başkanları, nahiye müdürleri, belediye meclis üyeleri ve gazetecilerdir.

Türk Vakıflarına Darbe Yasası (1091 sayılı)
Vakıflar, Batı Trakya Türkleri'nin hayat kaynağıdır. Yunanistan bu kaynağı kurutmak için, Türkiye'nin içinde bulunduğu anarşi döneminden yararlanarak, vakıfların yönetimini, gelirlerinden yararlanmayı Türklerin elinden alan bir yasa çıkarır.
Türk azınlık yasayı tümden reddeder, değiştirilmesini ister, bunun için yasal yoldan mücadele başlatacaklarını bildirir.
Ocak 1981'de, Türkiye muhtıra verir. Yasanın, 1913 Atina, 10 Ağustos 1920 Yunan Sevr ve Lozan antlaşmalarına aykırı olduğunu, Türkiye'deki Rum vakıflarına yönelik uygulamada Türkiye'nin anlaşmalara uyduğunu belirtir. Yunanistan'ın savunma yazısı üzerine, daha sert tepki gösterir ve sorunu uluslar arası plana taşıyacağı tehdidinde bulunur.
Yunanistan bunun üzerine geri adım atar ve Türkiye'ye, yasanın yürürlüğe girmesi için gerekli uygulama kararnamelerinin "şimdilik" çıkarılmasının söz konusu olmadığını bildirir.
Yasa böylece on yılı aşkın bir süre uygulanmadan kalır. Ancak 03 Ocak 1991'de bir kararname ile uygulamaya sokulur.

Batı Trakya Müslümanları Yüksek Tahsilliler Derneği'nin kurulması.

Avrupa Parlamentosu milletvekillerinden iki İngiliz'in, Parlamentoya,
"Batı Trakya Raporu" ve karar tasarısı sunmaları.
Batı Trakya Türk azınlığı sorunlarının Avrupa gündemine girmesi.

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi üyesi 9 ülkeye mensup 18 parlamenterin, Batı Trakya Türk azınlığına uygulanan baskılarla ilgili bir raporu, başkanlık divanına vermeleri.

Almanya'daki Batı Trakya derneklerinin, Batı Trakya Türklerine uygulanan baskıları Avrupa Parlamentosuna şikâyet etmeleri.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ilanı
Batı Trakya'da baskıların artması.

İskeçe-İnhanlı Köyü Türklerine ait 20 dönümlük tarlanın, Yunanlı köylüler tarafından gaspı, tarlasını kurtarmak üzere müdahale eden Türklerin gözaltına alınması.

Gümülcine Türk Gençler Birliği'nin ve Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği'nin tabelalarının polis tarafından indirilmesi.

İngiliz Reuter Ajansı:
"Yunanistan'daki müslüman Türk toplumuna baskı ve sindirme politikası uygulanıyor. İnsan hakları ile bağdaşmayan bu politika Lozan Antlaşması'nı da çiğnemektedir."

Türk okullarında, Türkçe okunan derslerden de Yunanca sınav zorunluluğu getirilmesi ve sınavların okul dışından gelen öğretmenler tarafından yapılmaya başlanması.

Kıbrıs Barış Harekâtı'nın 10. Yıldönümünde, daha önce okul isimlerinden çıkarılan Türk sözünün, PASOK hükümetince dernek isimlerinden de çıkarılması.
Türkiye'deki 43 Rum azınlık derneğinin 3'ünde ( Balıklı Rum Hastanesi Yoksul-Hasta ve İhtiyarlara Yardım Derneği, Beyoğlu Merkez Rum Kız Lisesi Mezunları Derneği, Büyükada Rum Yetimhanesi Yoksul ve Öksüzlere Yardım Derneği); 5 Rum vakıf kuruluşunun hepsinde "Rum" sözcüğü yer almaktadır. Balıklı Rum Hastanesi Vakfı, Büyükada Rum Yetimhanesi Vakfı, Zapion Kız Rum Lisesi Vakfı, Yuvakimion Rum Kız Lisesi Vakfı, Fener Rum Erkek Lisesi Vakfı.

İsminde "Türk" sözcüğü bulunan 3 derneğin mahkeme kararı ile kapatılması.
İskeçe Türk Birliği, Gümülcine Türk Gençler Birliği, Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği.

Pasaport Sorununun Başlaması
Türklere pasaport verilirken; "Dönüş dahil, birden fazla seyahat (çıkış) için geçerlidir." İbaresinin "Dönüş dahil" sözcükleri karalanmış olarak verilmesi. %60'ı okuma-yazma bilmeyen Türkler, bu durumun farkına varmadan çıkış yapınca, dönüşte Yunanistan'a sokulmaz ve vatandaşlık yasasının 19. maddesine göre vatandaşlıktan atılır.
Türkiye'nin bu tür pasaport taşıyanları ülkeye sokmaması üzerine, uygulamaya 1986 ortalarında son verilir.

Türklerin Batı Trakya'dan uzaklaşmasını sağlamak amacıyla, Batı Trakya dışında Yunanistan içinde resmi dairelerde iş verileceği vaadiyle, Türklerin aileleriyle birlikte, nüfuslarının ve ikametlerinin bölge dışına çıkarılmaya çalışılması.

1984-1985 öğretim yılında, sadece birkaç dersin Türkçe okutulduğu 248 ilkokuldan 1000 öğrenci mezun olur, bunların 100 kadarı orta öğretime gidebilir. Aynı yıl İskeçe Lisesi'nden bir öğrenci mezun olur.

Müftü belirleme sorununun çıkışı.
Gümülcine Müftüsü'nün ölümü üzerine, Yunan hükümeti yerine müftü atar, bölge Türkleri atananı kabul etmez, seçimle müftü belirlemek isterler ve isteklerinin haklılığını iki yasal düzenlemeye dayandırırlar. Türkiye de devreye girer ve konu iki devlet arasındaki sorunlara bir yenisini ekler ve ileriki tarihlerde uluslar arası bir sorun haline dönüşür.
Halen çözülmüş değildir. Bu nedenle Batı Trakya'da zaman zaman bir hükümetin atadığı, bir de halkın seçtiği olmak üzere iki müftü görülmektedir. 1920 yılından bu yana müftüler hep atana gelmişlerdir. Türklerin isteklerini dayandırdıkları yasal düzenlemeler:
Birincisi, 14 Kasım 1913 Osmanlı-Yunan Atina Antlaşmasıdır. Buna göre;

• Müftüler kendi bölgelerinin müslüman seçmenlerince seçilecektir.

• Başmüftü, müftülerden oluşan bir kurul tarafından seçilecek ve Yunan Krallığı'nca üç seçilmiş aday arasından atanacaktır.

• Başmüftü ve müftüler Yunan devletinin memuru olacaklardır.

• Başmüftü ve müftüler, anayasanın 88. Maddesi hükümlerine göre görevden alınacaklardır.

Bu antlaşma, Birinci Dünya Savaşı, Türk Kurtuluş Savaşı sebebiyle uygulanmamış, kağıt üzerinde kalmıştır.
İkincisi, Batı Trakya'nın Yunan egemenliğine geçmesinden bir ay sonra, 24 Haziran 1920'de çıkarılan Atina Antlaşmasının, müslümanların cemaat ve müftülük hukuklarını yasa olarak düzenleyen, 2345 sayılı yasadır.
Ancak bu yasa da uzun yıllar uygulanmaya konmamış, sadece cemaat hukuku ile ilgili 12. Maddesi 1949 yılında yürürlüğe sokulmuştur. Ancak bu, 21 Nisan 1967 askeri darbesi ile yönetime gelen cunta tarafından kaldırılmıştır. Bu hak halen geri verilmiş değildir.

Rodop Valisi Zivis Bekos'un yasak bölgedeki Organ Köyü'nde Türklere, kendilerinin Türk olmadıklarını söylemesi; çocuklarını Yunanca eğitim yapan okullara göndermeyenlerin cezalandırılacağı tehdidinde bulunması.

Türk tırlarına, Batı Trakyalı Türklerle görüşmelerini önlemek için, Batı Trakya güzergahında park etme ve konaklama yasağı getirilmesi.

Türk öğrencilerinden 80.000 drahmi kayıt parası alınmaya başlanması.
Bunu veremeyenlerin okula gidememesi.

Mesimvrini gazetesinin (Atina), Batı Trakya Türklerinin dağıtılması ve Batı Trakya'dan gitmelerinin sağlanmasını hükümetten istemesi.

ABD'li beş parlamenterin Türk azınlığa uygulanan baskıları yerinde incelemek için, Batı Trakya'ya gelişi.

Atamayla gelen Gümülcine Müftüsünün seçimle gelmesini sağlamak için imza kampanyası başlatan Dr. Sadık Ahmet'in tutuklanması.12 Ağustosta serbest bırakılır, Ekim ayında yargılanmaya başlar.

Seçimler öncesinde, Yeni Demokrasi Partisinin Türkçe dağıttığı bildirilerde, Türklere yapılan baskı ve ayrımcılığı kabul etmesi;
"Ayırım ve baskıların devam etmesini istersen seni duvara yapıştıran Papadriellis'e oy ver."
"1974'lerde azınlığı ölümle tehdit eden Akritas ve Antikas gibi terör örgütlerinin kurucularının tekrar işbaşına gelmesini istemiyorsan oyunu Papadriellis'e verme."

PASOK adayının parlamento seçim konuşması:
"Azınlık mahallelerinde hiçbir şey yapılmamış, azınlığa ait birçok arazi istimlâk edilmiştir."
Yeni Demokrasi Partisi adayının konuşması:
"PASOK, okulları okunmaz hale getirmiştir. Azınlığın incisi Celal Bayar Lisesini kapanma tehlikesiyle yüz yüze bırakmıştır. Pek çok azınlık insanını durup dururken vatandaşlıktan atmıştır. Azınlık insanını ekonomik yönden çökertmek için iki yıllık tütünlerini çürümeye mahkum etmiştir."

Gümülcine'ye bağlı Demirbeyli ve Samanlı Köyü topraklarının, fabrika ve yarı açık cezaevi yapılacağı gerekçesiyle kamulaştırılması. Dolayısıyla köylerdeki Türklere buralardan gidin denmesi.

Yunan basınına azınlıklar konusunda sansür konması; devletin azınlık politikasına aykırı yayınların yasaklanması.

Sirkeli-Sınırdere Köyünün 200 dönümlük arazisinin, mahkeme kararı ile orman idaresine devri.
Topraklarını işlemek isteyen Sınırderelilerin hapse atılması.

İskeçe Hürriyet Camisinin bombalanması.

Stohos Gazetesinin Türklere kin kusması.
"Yunan Devleti, Batı Trakya'da yaşayan azınlığın evlerini, mağazalarını, ibadethanelerini zaman geçirmeden kamulaştırarak, bölgedeki Türk unsurunu temelinden yıkmalıdır. Azınlık, başka bölgelere dağıtılarak eritilmeli, mal varlıkları kamulaştırılmalı ve camileri yıkılıp yerlerine genel tuvaletler yapılmalıdır."

Yunan Yargıtayı'nın "Türk" sözünün resmi kullanımını yasaklaması.

Yunan Yargıtayı'nın; İskece Türk Birliği, Gümülcine Türk Gençler Birliği, Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği tüzel kuruluşlarının tabela ve tüzüklerinde Türk kelimesini kullandıkları için 1984'teki kapatılma kararlarını, kesin hüküm haline getirmesi;
Azınlığın bu kapatma kararını 5 Ocak 1988'de öğrenmesi. Yunan hükümet sözcüsünün; "Batı Trakya'da Türk değil, Yunanlılardan farklı bir kökenden gelen müslümanlar yaşamaktadır" demesi; Ankara'nın sert tepki göstermesi, Batı Trakya'da gerginlik başlaması, tırmanışın 29 Ocak 1988 olaylarını doğurması.

Gümülcine'nin Arabacıköy, Bekirli ve Hocamahalle köylerinde, Türklere ait 97 dönüm arazinin, hazine malı gerekçesiyle Rodop Valisi tarafından Hıristiyan köylülere dağıtılması.

Batı Trakya'da çıkan Akın gazetesi:
"En nihayet balta gövdeye vuruldu! Hiçbir kimseye toplumumuzun milli ve dini kökenini tartışma hakkı tanımıyoruz. Azınlığımız Türk ve müslüman doğdu ve bu yüce meziyetlerle ölecektir."

İskeçe'de Azınlık Yüksek Kurulu'nun toplantısı.Türklüğü kabul ettirmek için alınan kararlar:

• Büyük bir yürüyüş düzenlenmesi.
• Dış ülkelere bir kınama bildirisi gönderilmesi.
• Öğrencilerin üç gün okula gönderilmemesi.
• Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na gidilmesi.

26 Ocakta yapılan yürütme kurulu toplantısında; yürüyüşün 29 Ocakta Gümülcine'de yapılması, öğrencilerin de 1 - 3 Şubat günleri okula gitmemesi kararlaştırılır ve duyurulur.

Gümülcine'de Türk yürüyüşü ve olaylar.
Sabahın erken saatlerinden itibaren Gümülcine'ye, şehrin merkezindeki eski camiye doğru gruplar halinde akın başlar. Vali'nin Eski Cami'de Cuma namazını yasaklaması, kalabalıktaki gerginliği körükler, polisle ve Rumlarla çatışmaya sebep olur. Masum bir hak arayışı, bir ayaklanma ve onu bastırma şekline dönüşür.
Batı Trakya azınlığı tarihinde ilk kez yapılan sokak gösterisidir. 10.000 kişi katılır, 30 kişi yaralanır.

Rusya'dan Yunanistan'a göç eden Pontusluların Batı Trakya'ya yerleştirilmeleri.
1990 sonuna kadar 280 aile yerleştirilir.

Viyana Kapanış Belgesi'nin yayımlanması.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği (AGİK) sürecinde yapılan Viyana İzleme Konferansı (1986-89) sonucu, Yunanistan'ın da dahil olduğu, AGİK üye devletleri tarafından kabul edilerek, açıklanan belge.
Belgeye göre Yunanistan'ın Türk azınlığa karşı yükümlülüğü:

Belge 18nci ilke;
"Katılan devletler ... toprakları üzerindeki azınlıklara mensup şahısların, insan hakları ve temel özgürlüklerinin korunmasını sağlamak üzere, gerekli tüm yasal, idari, yargısal ve diğer önlemleri alacaklar ve bağlı oldukları ilgili uluslar arası anlaşmaları uygulayacaklardır. Söz konusu şahıslara karşı herhangi bir ayrımcı muameleden kaçınacaklardır."

Belge 19uncu ilke;
"Katılan devletler, ülkelerindeki azınlıkları etnik, kültürel, dil ve din kimliklerinin geliştirilmesi için gerekli şartları koruyacaklar ve yaratacaklardır."

Belge 20inci ilke;
"Her ülke sınırları içinde dolaşım ve oturma özgürlüğü bulunduğu, herkesin kendi ülkesi dahil, herhangi bir ülkeden ayrılma ve kendi ülkesine dönme hakkına tam olarak saygı gösterileceği."

İskeçe - Gökçeler Köyünün 200 dönümlük köy merasının, vali tarafından, 700 güvenlik görevlisinin kordonu altında, Müslümanlardan alınarak Hıristiyanlara dağıtılması.

Gümülcine - Karagözlü Köyünün 120 dönümlük köy merasının vali talimatıyla, Türklerin elinden alınması.

Şapcı bölgesinde, açık hava cezaevi yapılmak üzere, 6000 dönümlük arazinin kamulaştırılması; 15.000 Türk'ün tek geçim kaynaklarının ellerinden alınması.

Milletvekili seçimlerinde Türkler, ilk kez bir bağımsız milletvekili çıkarır.
Dr. Sadık Ahmet seçilir. Daha önce siyasi partilerden aday olunarak genelde iki milletvekili ile meclise giriyorlardı. Bağımsız milletvekilliği hiç denenmemişti.

Milletvekili Sadık Ahmet ve İbrahim Şerif'in "Türküm" dedikleri için cezaya çarptırılıp, cezaevine konmaları.
30 Mart 1990'da, cezaları paraya çevrilerek serbest bırakılırlar.

Planlı Yunan Saldırısı
İki Türk milletvekilinin hapse atılmasından sonra doğan gerginlik ortamında, Yunanlılar tarafından Gümülcine'de çıkarılan olaylarda 50 Türk'ün yaralanması, 400 Türk dükkanının yağmalanması, yarım milyon dolar zarar verilmesi.

Gümülcine'de bir kahvehane ile iki dükkana silahlı saldırı; 15 Türk'ün dövülmesi.

Gümülcine Yahyabeyli Nahiyesine bağlı Uysallı Köyündeki Türklerin mülkiyet belgeli 350 dönüm toprağına, tapuları geçersiz diye el konulması

Sınır Bölgelerinde Taşınmaz Alım Yasağının Kaldırılması
Avrupa Birliği Adalet Divanının, 1366/1938 sayılı sınır ve kıyı bölgelerinde taşınmaz mal alımının yasak olmasından dolayı Yunanistan aleyhinde, 30 Mayıs 1989'da karar alması üzerine, Yunanistan'ın eski yasanın yerine yeni bir yasa çıkarması.
"Yunan uyruklu özel ve tüzel kişiler, Kıbrıslılar dahil soydaşlar ve Avrupa Topluluğu üyesi devletlerden birinin uyruğundan olan özel ve tüzel kişiler (sınır ve kıyı bölgelerindeki taşınmaz mal alımının) yasaklamanın kaldırılmasını, taşınmaz malın kullanılma amacını da içeren dilekçeyle isteyebilir."

"Helsinki Watch" örgütünün "Etnik Kimliğin İmhası - Yunanistan Türkleri" başlıklı 58 sayfalık bir rapor yayımlaması.
Helsinki İnsan Hakları Gözcülüğü (Helsinki Watch) tarafından yerinde yapılan incelemeyle hazırlanan raporda; Batı Trakyalı Türklerin;

• Vatandaşlık haklarından yoksun oldukları,

• Toprak ve ev satın alma haklarının reddedildiği,

• İfade özgürlüğünün sınırlandırıldığı,

• Memurlarca Türklere aşağılayıcı davranış sergilendiği,

• Yunanistan'ın insan hakları ihlali yaptığı ortaya konur.

30 Temmuz - 4 Ağustosta Kahire'de yapılan İslam Konferansı Dışişleri Bakanları 19uncu Toplantısı bildirisinde; Yunanistan'dan müslüman Türk azınlığın vatandaşlık ve dini haklarına saygı göstermesinin istenmesi.

Devlet okullarına ait taşınır ve taşınmaz malların yerel idarelere devredilmesine ilişkin bir yasa çıkarılır.
İskeçe milletvekili A. Faikoğlu'nun müdahalesi ile Türk okulları yasa kapsamı dışında tutulur, mal varlıkları vakıfların mülkiyetinde kalır.

İskeçe'de müftü belirlemede fiili durum yaratılması.
Müftü Mustafa Hilmi, 12 Şubat 1990'da ölünce, İskeçeliler, atamayla gelecek müftüyü tanımayacaklarını hükümete bildirirler. Hükümet, aslî müftü atanıncaya kadar naipliğe (vekilliğe) ölen müftünün oğlu Mehmet Emin Ağa'yı atar. İskeçelilerin gönlünden de bu kişi geçtiği için ilginç bir durum yaşanır. Bu atama kabul edilmeli mi, edilmemeli mi? Azınlık Yüksek Kurulu, yeni müftü seçimi yapılıncaya kadar kabul edilmesine karar verir. Aga, müftülülüğe başlar. Ancak 30 Mart 1990'da, Gümülcine Müftü Naibi Hafız Cemali Meço'nun asaleten atanması kararı, hükümetin seçimi kabul etmeyeceğini gösterdiğinden 10 Mayıs 1990'da, Aga, istifasını verir.
Bundan sonra İskeçeliler, bir fiili durum yaratmaya yönelir, 17 Ağustos 1990'da, 52 camide 4 adaylı müftü seçimi yaparlar ve Mehmet Emin Aga 4847 oyun 4394'ünü alarak seçilir. 10 Mayıstan beri boş duran makama tekrar oturur.
İskeçe Müftüsü, istifayı göz ardı ettikleri için, Yunanlılara göre atadıkları, azınlığa göre ise seçtikleri müftüdür.

Paris Şartının İmzalanması.
Yunanistan'ın da dahil olduğu, Paris'te toplanan İkinci AGİK Doruğunun
"Yeni Bir Avrupa İçin Paris Yasası" adı ile imzalanan sonuç belgesinden iki hüküm:
"Azınlıkların etnik, kültürel, dil ve dinî kimliklerinin korunacağını, azınlıklara mensup kişilerin bu kimliklerini ayrıma tâbi tutulmaksızın ve kanun önünde tam bir eşitlikle, özgür olarak ifade etmeye, korumaya ve geliştirmeye hakları olduğunu teyit ederiz."
"Azınlıklara mensup fertlerin haklarına, evrensel insan haklarının bir parçası olarak, bütünüyle saygı gösterilmesi gerektiğini de kabul ediyoruz."

Türk azınlığın bağımsız milletvekili çıkarmasını engellemek için %3'lük baraj sistemi getirilmesi, Türklerin bağımsız milletvekili seçilmesinin önünün tıkanması.
1927'den 1989 seçimlerine kadar bir partiye katılarak iki milletvekili çıkarabiliyorlardı. 1989 seçimlerine ilk kez bağımsız katıldılar ve bir milletvekili çıkardılar. Bu yasaya rağmen 1993 seçimlerine Türk adaylar yine bağımsız olarak katıldılar, %3 barajını geçemediler, bu yüzden Türkler mecliste temsil edilemediler. Çünkü, ülke çapında %3 demek, 200.000 oy demektir, azınlığın tüm nüfusu bile bu sayının altındadır.

Gümülcine'de müftü seçimi ve ikili durum doğması.
16 Aralık 1985'te, Suudi Arabistan'da eğitim görmüş, Atina Suudi Arabistan Büyükelçiliğinden ayda bin dolar maaş alan ve Yunan yönetimine yakınlığı ile tanınan Hafız Cemali Meço, hükümet tarafından Gümülcine Müftü Naibi (vekili) olarak atanır.
30 Mart 1990'da da asaleten atanır. Halk, çoğunlukla müftüyü kabul etmez. Gerginlik yaşanır. Ayrıca hükümetin bir müftülük yasası hazırladığı ve yasada seçimin öngörülmediği öğrenilince, bu yasanın kabul edilmeyeceği açıklanır ve İskeçeliler gibi kendi müftülerini kendileri seçmeye karar verirler.
28 Aralıkta, 102 yerleşim yerinde yapılan seçimde, 8343 oyun 7462 sini alan İbrahim Şerif müftü seçilir.
Böylece Gümülcine'de iki müftü olur. Biri atanan, biri seçilen. Azınlığın ifadesiyle biri "Hıristiyanların Müftüsü", biri "Müslümanların Müftüsü".

Türk Vakıflarına Darbe Yasasının uygulamaya sokulması.
12 Kasım 1980'de kabul edilen 1091 sayılı yasa, tepkiler üzerine, 10 yıl askıda tutulur. Bir cumhurbaşkanı kararnamesi ile bu tarihte uygulamaya sokulur.
Kararnamenin getirdiği esaslar:

• Her vakıf beş kişilik yönetim kurulu tarafından yönetilecek, yönetim kurulu üyeleri güya seçimle belirlenecek ama öyle bir düzenleme yapılmış ki valinin istemediklerinin kurula girmesi olanaksızdır.

• Yönetim Kurulu'na vakıftan ödenek verilecek; böylece vakıf yönetmek hayır işi yapmaktan çıkarılıp ekmek kapısı haline getiriliyor.

• Vakıf bütçelerini vali onaylayacak, vali oluru olmadan hiçbir harcama yapılmayacak, vali gelir ve giderlerde istediği gibi değiştirme, ekleme ve çıkarma yetkisine sahip. Vakfı felce uğratmak istediği anda bütçeyi yada bir harcamayı onaylamaması yetecek.

• Bir okula vakfedilmiş olan mülkün geliri Yunan Eğitim Bakanlığına verilecek. Yani Türk okullarının hayatiyeti insafa terk ediliyor.

• Vakıflar, mal varlıklarına ilişkin belge ve tapularını bir yıl içinde Maliye Bakanlığı'na sunacak. Bu şu demek, sunamadığı takdirde vakıf malı hazine malı olacak. Pek çok işgal ve savaş yaşanmış bölgede, birkaç asırlık bu eski kuruluşların bütün kayıtlarını koruyabilmelerinin zorluğu bilindiği için bu madde konmuş olmalı.

• Böylece 1977'de azınlık eğitimini, 1990'da müftülüğü denetim altına alan Yunanistan, 1991'de de vakıfları denetim altına alır.

"Helsinki Watch" Başkan Yardımcısının, Yunanistan Başbakanına iki telgrafla, bağımsız Türk milletvekilleri Sadık Ahmet ve Ahmet Faikoğlu'nun dokunulmazlıklarının kaldırılması yolundaki girişimlerden duydukları endişeleri dile getirmesi.

Azınlık Yüksek Kurulu'nun, 1091 sayılı vakıf yasasını "tanımama" kararı alması.
Ancak yasa uygulanmaktadır.

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Yıllık İnsan Hakları Raporu
Yunanistan'ın, vatandaşlık yasası ile ayrımcılık (ırkçılık) yaptığı, kişileri basit bir idari işlemle vatandaşlıktan çıkardığı,vatandaşlıktan çıkarılanlara temyiz hakkı tanımadığı belirtilir ve 29 Ocak olayları sebebiyle suçlanır:
"Hıristiyan aşırı uçların, olay yerinde bulunan bir polisin müdahalesi olmaksızın Türklere ait dükkânları yağmaladıkları 29 Ocak tarihinde Batı Trakya'nın Gümülcine kentinde meydana gelen şiddet olayı, uluslar arası kamuoyunun dikkatini, azınlığı etkileyen ekonomik ve sosyal ayrımcılığa çekmiştir."

22 Ocakta kabul edilen müftülük kararnamesinin (182 sayılı), yayımlanarak yürürlüğe girmesi.
"Batı Trakya'da Müftülük Müessesesi ve İlahiyat Okulu kurulmasına ilişkin esasları düzenleyen kanun hükmünde kararname" Buna göre; müftü olmak isteyenler valiliğe başvuracak; valilik, valinin başkanlığında, vali tarafından belirlenmiş 10 müslüman üyeden oluşan komisyonla, adayları değerlendirecek ve değerlendirme raporunu hükümete gönderecek, hükümetin önerdiği aday cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle müftü olarak atanacaktır.
Kararnamenin getirdiği diğer esaslardan bazıları:

• Atamanın süresi, eskisi gibi ömür boyu değil, 10 yıl. Tekrar atama olabilir. İşe başlarken vali huzurunda yemin edilecek.

• Genel müdür kadrosuna ve maaşına sahip devlet memuru olacaklar.

• Yunanca yazışacaklar ve Yunanca belge verecekler.

• Vakıf yönetimleri ve cemaat eğitimiyle ilgili sahip oldukları denetleme yetkileri ellerinden alınıyor, vakıflarla olan bağları koparılıyor. Yönetimin iradesi dışına çıkması engelleniyor.

544 Batı Trakya Türkünün vatandaşlıktan atılması.

"Trakya'da Bir Irk" The Economist dergisi: "
"Yunan yetkilileri, Batı Trakya'da Türklerin yaşadığını kabullenmekten nefret etmektedirler."

Yunan yetkililerin, Batı Trakya azınlığının sorunlarını resmi olarak ilk kez kabul etmeleri, sorunların çözümü için azınlık ileri gelenleri ile açık bir diyaloga girileceğini bildirmeleri.

Başbakan Mitsotakis'in, azınlık sorunlarını yerinde görmek üzere Batı Trakya'yı ziyareti.
Başbakan İskeçe'de yaptığı konuşmada; ilk kez geçmişte yapılan bazı hatalardan söz eder, yasalar karşısında eşit olma konusunda haksızlıklar yapıldığını, bölgeye ayrılan ödeneğin 2 milyardan 15 milyar drahmiye çıkarılacağını, söyler.

Helsinki İnsan Hakları İzleme Komitesi Genel Sekreteri'nin Türk azınlığın durumunu incelemek üzere Batı Trakya'ya gelmesi; "Yasak Bölgelere" girişine izin verilmemesi.

Yunan Apoyevmatini gazetesi:
"Batı Trakya, Yunanistan'ın en fazla ihmal edilmiş, Avrupa Topluluğu'nun en geri kalmış bölgesidir."

Başbakan Mitsotakis'in Yunan Yurttaşlık Yasasının 19uncu maddesinin kaldırılacağını açıklaması.

Müftüler kararnamesinin ilk uygulaması ve Batı Trakya'da kitlesel olayların meydana gelmesi.
İskeçe Müftülüğüne; azınlık tarafından seçilen ve hükümet tarafından vekil olarak atanmış Mehmet Emin Aga müftülük yaparken, üzerine, cemaatin hiç tanımadığı Mehmet Emin Şinikoğlu isimli bir kişinin asaleten atanması.
Şinikoğlu'nun yoğun güvenlik önlemleri altında makamına getirilmesi, itiş-kakış sırasında M. Emin Aga'nın düşerek başından yaralanması ve açlık grevine başlaması.

İskeçe'de Yunan Saldırısı
500 kişilik bir grup, yeni müftü olayını protesto etmek için sokakta oturma grevine başlar. Gece, bir Yunanlı grup, taş ve sopalarla eylemcilere saldırır. Sabaha kadar süren saldırı sonucu 15 Türk hastanelik olur, Türk dükkânları tahrip edilir. Polis müdahale etmez. Türkiye'nin olayları protesto eden notası, Yunanistan tarafından reddedilir.

İskeçe ili din görevlilerinin, müftü atanmasını protesto için, 27 Ağustos ile11 Eylül tarihleri arasında camilerde ezan okunmaması ve cemaatle namaz kılınmaması kararı alması

Gümülcine'de de seçilmişin müftülüğe getirilmesini sağlamak için 06 - 11 Eylülde camileri kapatma kararı alınması.

"Polisin İzniyle Müftü Tayini" Yunan Proletaryaki Simea gazetesi:
"Yaklaşık 200 Yunanlı, İskeçe Belediye Meclisi üyeleri başkanlığında ve polis gözetiminde, 300 kadar azınlık mensubunun yaptığı oturma eylemini, arkalarında 30 yaralı ve 12 tahrip edilmiş ve yağmalanmış Türk dükkânı bırakarak dağıttılar... İskeçe'de, polis gücü, bir kez daha devlet adına etkisiz kalma örneğini, Yunanlılara bu saldırıya izin vererek gösterdi...
İskeçe Valisi, azınlık önde gelenlerine danışmadan ve azınlıktan da bu yönde tepkiler gelmesine rağmen,azınlığın hiçbir hakkına saygı göstermeyerek Şinikoğlu'nu müftü atamıştır. O gün öğleden sonra olacak olanlar hemen hemen belliydi. Herşey önceden planlanmıştı."

İskeçe ili din görevlilerinin camilerin süresiz kapalı tutulmasını kararlaştırmaları.

"Ülkemiz Yunanistan" Jeune Afrique dergisi: ·

• Lozan Antlaşması, azınlığa kendi temsilcilerini seçme hakkı veriyor.

• 1967'den bu yana, yasal bir engel bulunmamasına rağmen, azınlık mensupları ne toprak satın alabiliyor, ne de evlerini tamir ettirebiliyor.

• Türkler, ehliyet almıyor, eczane açamıyor, ev yaptıramıyor.

• Şubat 1991 döneminde vatandaşlıktan atılan 544 azınlık mensubu, daha önce Türkiye'ye göç etmiş bulunan 450 bin kişiye katıldı.

Cami kapatma eylemlerine son verilmesi.

Türklerin arazi satın almasına izin verilmesi.

"Helsinki Watch" örgütünün Batı Trakya ile ilgili ikinci raporu.
Raporda; Türklerin durumunda iyileştirici bazı adımlar atıldığı, artık toprak satın alabildikleri, üniversiteye girebilmeleri için olumlu bir program hazırlandığı bildiriliyor. Ancak ciddi sorunların hâlâ durduğu da vurgulanıyor:
"Eğitim, arazi kamulaştırması, müftü seçimi ve vakıfların kontrolünü ilgilendiren önemli problemler hâlâ mevcuttur. Yunan Hükümeti 1991 yılı boyunca yüzlerce Türk'ü Yunan vatandaşlığından mahrum bırakmaya devam etmiştir."

"Yunan Polisi Cami Bastı" Milliyet (İstanbul):
"İskeçe'de bir caminin inşaatını engelleyen Yunan polisi, 16 Türk işçisiyle, nahiye müdürü, imam ve iki Türk'ü bir süre göz altına aldı. Bir Türk'ü de hastanelik etti."

Batı Trakya'daki 240 azınlık okulunun altyapı ve bakımları için yaklaşık 1,5 milyar, yeni yapılan okullar için de 2 milyar drahmi harcanması.

Yunanistan Komünist Partisi (KKE), Batı Trakya Türk azınlığının sorunlarını ve Yunanlılarla ilişkilerini bir heyetle yerinde inceler:
"Batı Trakya'da Türklerle Yunanlıları yakınlaştırmak yerine, böl ve yönet politikası izlenmektedir. İnsanlar birbirine düşman edilmektedir. Yunan hükümetleri yıllardan beri bu bölge için sadece projeler hazırlamakla yetinmişler, hiçbir icraata girişmemişlerdir."

İki ildeki Türk Öğretmenlerin, sosyal amaçlarla bir dernek kurmak için başvurusu, isteklerinin Şubat 1995'te reddedilmesi.
Yunanistan vatandaşı olan bu öğretmenlere sosyal amaçlı bir dernek kurma izni vermeyen Yunanistan'da;

• Türkiye'nin birlik ve bütünlüğünü parçalamaya yönelik 459 örgüt;

• Türkiye'den kaçan bölücü örgüt ve terör gruplarınca kurulan 44 dernek faaliyet göstermektedir.

Avrupalıların Batı Trakya üzerine değerlendirmesi:
"Batı Trakya Avrupa Birliği'nin en geri kalmış, en fakir bölgesidir."

Türklere cami ve evlerini tamir ettirme ile ev yaptırma izni verilmesi.

Avrupa Güvenlik ve İş Birliği Komisyonu'nun Washington'da İnsan Hakları Komisyonu'nun binasında, Batı Trakya Türklerinin durumu, haklılıkları konusunda bir panel düzenlemesi; Yunan baskı ve ayrımcılığının dile getirilmesi.
Panelin adı "Yunanistan'da Türk Azınlığı".
Panel Başkanı Helsinki İnsan Hakları Gözcülüğü'nden Christopher Panico'nun tartışılmak üzere sıraladığı sorunlar: ·

• Yunan Hükümeti hâlâ Türk azınlığın varlığını kısıtlamasız olarak tanımıyor. Kurumların adlarında Türk isimlerinin kullanılması yasaktır. Merhum Dr. Sadık Ahmet'in, 1989 seçim kampanyasında Türk ve Türkçe kelimeleri kullanması dolayısıyla hakları ihlal edilmiştir. ·

• Yunan vatandaşlık yasasının 19uncu maddesine dayanılarak, Türkler keyfi şekilde vatandaşlıktan mahrum edilmektedir. Ülkeyi uzunca bir süre terk ettiklerinde keyfi olarak vatandaşlıktan çıkarılmaktadır. 1994'te 42, 1995'te 72, 1993'te 123 kişi bu şekilde vatandaşlıktan mahrum bırakılmıştır. ·

• Lozan ve diğer anlaşmalara göre, cemaatin, dini liderleri olan müftüyü seçme hakkı vardır. Buna rağmen Yunan Hükümeti, 1990'da, müftüleri atama kararı aldı ve şimdi ikili bir müftü sistemi ortaya çıktı; biri atanan, biri seçilen. Geçen yıl seçilen müftülerden birine, Mehmet Emin Aga'ya 10 ay hapis cezası verildi. Cezanın yarısını yattı, yarısı için kefalet ödedi. ·

• Yunan yerleşim bölgelerine kıyasla, Türk bölgelerinin etraflarındaki alt yapı, elektrik, kanalizasyon gibi kamu hizmetlerinin sağlanması konusunda bir ayrımcılık gözükmektedir. ·

• Türklerin; Lozan Anlaşması, 1953 İnsan Haklarının Korunması için Avrupa Konvansiyonu ve Ulusal Azınlıklarla ilgili AGİK dokümanına göre; seyahat özgürlüğü, inanç ve din hürriyetini özgürce kullanma, kanun önünde eşitlik ve cemaat için bir takım kültürel, dini, sosyal enstitüleri ve okulları yönetim hakkı vardır. ·

• Türklerin kamu sektöründe çok az temsil edildikleri iş ayrımcılığı da bir başka sorundur.

Yunanistan Vatandaşlık Yasası'nın 19'uncu Maddesinin bir Yasayla İptali.
60.000 Türk'ün vatandaşlıktan atılmasını sağlayan 19'uncu madde kaldırıldı ancak geriye dönük etkisi olmadığı için vatandaşlığı kaybettirilenlere hakları iade edilmedi.

İskeçe Seçilmiş Müftüsü Mehmet Emin Aga'nın, 1996 yılında yayınladığı bir mesaj nedeniyle, atanmış müftünün makam ve yetkisini gasp ettiği gerekçesiyle, 17 ay hapis cezasına çarptırılması.

Türk Dışişleri Bakanlığı'nın Yunanistan'ın "Türk" sözüne karşı olan tutumunu eleştiren açıklaması.
"Lozan Antlaşması, iki ülkenin birbirlerinin topraklarındaki azınlıklarının etnik kökenlerini tayin haklarına ilişkin bir kısıtlama içermemekte ve Yunanistan Türkiye'deki azınlığını "İstanbul Rumları " olarak etnik kimlikleriyle tanımlamaktadır...Yunanistan, kendi soyundan olduğunu iddia ettiklerine bu şekilde sahip çıkarken, ülkesindeki Türk azınlığın etnik kimliğini reddediyor olması, içine düştüğü çelişkinin önemli bir göstergesidir."

İskeçe Aşağı Mahalle Mezarlığına saldırı, Türk mezar taşlarının kırılması.

İskeçe Gökçepınar Camisinin kundaklanması.

İskeçe Seçilmiş Müftüsü Mehmet Emin Aga'nın, 1998 yılında yayınladığı mesajda "İskeçe Müftüsü" dediği için, makam gaspında bulunduğu gerekçesi ile, 6 ay hapis cezasına mahkum edilmesi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin, Gümülcine Seçilmiş Müftüsü İbrahim Şerif'in Yunanistan aleyhine açmış olduğu davada, Yunanistan'ı oy birliği ile mahkûm etmesi.
Yunanistan, müftülük sıfatını gayri resmi olarak kullandığı için İbrahim Şerif hakkında dava açar. İbrahim Şerif, hakkını aramak için iç hukuk yollarını tüketir, 29 Eylül 1997'de Yunanistan aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurur. Mahkeme, Yunanistan'ı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin düşünce, inanç ve din özgürlüğünü güvence altına alan 9uncu ve zararın adli tazminini öngören 41inci maddelerini ihlalden oy birliği ile mahkum eder.

İskeçe'li bir Türk öğretmen; "Türk Öğretmenler" dediği, bazı yerlerin isimlerini Türkçe olarak söylediği için 5 yıl işinden uzaklaştırılınca AİHM'de dava açar. Yunanistan yargılanmaktan kurtulmak için öğretmene tazminat ödemeyi kabul eder.

Yunanistan'ın Küçük Sungurlu'da, Gümülcine Türk vakıflarına ait 70 dönüm araziyi kamulaştırması.
Daha önce de 90 dönüm vakıf arazisini kamulaştıran Yunanistan, 17 Ağustos 1999 Gölcük depreminden sonra başlayan dostluk ilişkilerine rağmen, Batı Trakya'ya yönelik eski politikasını sürdürüyor. Türklerin vakıf yöneticilerini seçmesini engelliyor; vakıflara yüksek vergi borçları çıkarıp gayri menkullerine el koyuyor.

İskeçe Seçilmiş Müftüsü Mehmet Emin Aga'nın, daha önce yargılandığı suçtan, bir kez daha yargılanması ve 7 ay daha hapis cezasına mahkum edilmesi.

Avrupa Komisyonu Irkçılıkla Mücadele Komitesinin, Avrupa Konseyi'ne Yunanistan'la ilgili ikinci raporunu sunması.
Raporda; Batı Trakya Türklerinin ifade özgürlüklerinin sınırlandığı; kendilerini "Türk" olarak tanımlayabilmelerine rağmen, toplum olarak tanımlamalarının yasak olduğu; bu yüzden de azınlık derneklerinin de Yunan devleti tarafından kabul edilmediği; bildirilir. Yunanistan'ın örgütlenme özgürlüğünü sınırlandırdığı açıklanır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, İskeçe Eczacılar Derneği'ne beş yıldır üye alınmadığı için eczane açamayan bir Türk'ün açtığı davayı kabul eder ve Yunanistan'ı tazminat ödemeye mahkûm eder.

Yasak Bölge'ye bir Türk Gazetecisinin Girmesine İzin Verilmesi.

64 yıldır bölgeye yabancıların girmesine izin vermeyen; 1997'de T.B.M.M. İnsan Hakları Komisyonu'ndan bir heyeti, Nisan 2000'deki genel seçimlerde bir Türk gazeteciler heyetini bölgeye sokmayan Yunanistan'ın yumuşamaya başlaması.
Yasak Bölge'yle ilgili yasanın 1-2 ay içinde kalkacağı mesajının verilmesi.
Yunan Savunma Bakanı'nın davetlisi olarak bir Türk gazetecinin, Yunan Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı'nın da dahil olduğu bir heyet ile Yasak Bölge'yi gezmesi.

• Konuyla ilgili gazete haberi

Gümülcine Müftüsü'nün Görev Süresinin Uzatılması.

Yunanistan Hükümeti'nin; görev süresi Nisan 2001'de bitecek olan, atanmış Gümülcine Müftüsü Cemali Meço'nun görev süresini 2010 yılına kadar uzatma kararı alması.
Kararın, Batı Trakyalı Türkler ve Yunanistan dışındaki dernekleri tarafından tepkiyle karşılanması.

Türk ve Yunanlı Belediye Başkanlarının İşbirliği Protokolü İmzalaması

20 Trakyalı Türk belediye başkanı ile 18 Yunalı belediye başkanının Gümülcine-Şapçı kasabasında buluşmaları ve işbirliği protokolü imzalamaları.
Buluşmaya Türkiye Devlet Bakanı Yüksel Yalova ile Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Papandreu da katılır. Papandreu; "Batı Trakya'da Türk azınlığının Yunanistan'ın eşit vatandaşları olduğunu, azınlığın kendini mutlu hissetmesi için hükümet olarak tedbirler aldıklarını" söyler.

Batı Trakya Türkiye Sınırındaki Mayınların Kaldırılması İle Dedeağaç-İstanbul Karayolu Yapım Kararı

Türkiye ve Yunanistan dışişleri bakanlarının Ankara'da yaptıkları görüşmede; 1997 tarihli mayınların sökülmesini öngören Ottowa anlaşması gereği, iki ülke arasındaki sınırda bulunan mayınların tamamen kaldırılmasına; İstanbul ile Dedeağaç arasının karayolu ile bağlanmasını sağlayacak yol yapımına karar vermeleri.